Wie zijn oever met beschoeiing en opvulgrond het water in schuift, kan na 20 jaar eigenaar zijn van de gewonnen strook. Dat volgt uit een arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 25 augustus 2026. Ik neem deze uitspraak hier kort met u door.
Waterperceel
Twee buren wonen aan dezelfde plas. De een is eigenaar van het water, met daarin een schiereiland waarop zijn woning staat. De ander is eigenaar van twee percelen aan de oever. In 1999 en 2000 legden de toenmalige eigenaren van die oeverpercelen beschoeiing aan. Zij stortten grond om de oever recht te trekken en bouwden een steiger. Daarmee kwamen zij over de kadastrale grens, in het water van de buurman.
De eigenaar van het water kocht zijn perceel in 2016. Hij vorderde dat de buren de strook zouden ontruimen. De buren beriepen zich op verjaring. De rechtbank gaf de eigenaar van het water grotendeels gelijk, waarna de buren in hoger beroep gingen.
Oeverlijn
De wet kent een bijzondere regel voor grond aan het water. De grens van een erf dat langs een water ligt, verplaatst zich met de oeverlijn (artikel 5:29 BW). Dat geldt bij natuurlijke aanwas en afslag. Het geldt niet bij opzettelijke drooglegging. In dat geval kan de eigenaar van het water vorderen dat de buurman zijn werken weghaalt.
Het hof leidt daaruit af dat opzettelijk droogleggen in beginsel bezit oplevert. De opvulgrond, de beschoeiing en de steiger hebben de oeverlijn verplaatst. De eigenaar van het water had 20 jaar de tijd om wegruiming te vorderen. Die termijn is verstreken. De buren zijn dus door bevrijdende verjaring eigenaar geworden van de strook.
Toegang
De eigenaar van het water voerde nog aan dat hij de steiger kon bereiken, via de grond van een derde en langs een hoge heg. Het hof vindt dat niet van belang. De kern is dat de oeverlijn is verplaatst. Of de eigenaar op de steiger kon komen, doet daar niet aan af.
Teruggave
De eigenaar van het water vorderde voor het geval van verjaring dat de buren de strook zouden teruggeven, als schadevergoeding. Zijn redenering: wie te kwader trouw andermans grond in bezit neemt, handelt onrechtmatig. Het hof wijst dat af. De werken zijn aangelegd in 1999 en 2000. Als dat al onrechtmatig was, dan was het onrechtmatig tegenover de toenmalige eigenaar van het water. Die had zijn vordering niet aan de huidige eigenaar overgedragen.
Openbaar water
De buren wonnen nog een tweede punt. Zij mogen op een deel van het water van de buurman zwemmen, varen, vissen en schaatsen. Voor water bestaat geen wettelijke regeling zoals voor wegen. Bepalend is het feitelijk gebruik. Kan iedereen het water gebruiken, dan is het openbaar. De eigenaar kan dat alleen voorkomen door vooraf duidelijk te maken dat toegang verboden is, bijvoorbeeld met borden. Is het water eenmaal openbaar, dan maken latere borden dat niet ongedaan.
Getuigen verklaarden dat omwonenden en dorpsgenoten al tientallen jaren op de plas zwommen, visten, schaatsten en met bootjes voeren. Het hof verklaart het water daarom openbaar, voor recreatie zonder motor.
Waarheidsplicht
Het arrest bevat nog een waarschuwing. In eerste aanleg stelde de eigenaar van het water dat de werken met toestemming van zijn voorganger waren geplaatst. In hoger beroep liet hij dat standpunt los. Het hof neemt aan dat hij vergaande invloed heeft uitgeoefend op de verklaring van een getuige en dat hij standpunten innam waarvan hij wist dat ze onjuist waren. Dat is in strijd met de waarheidsplicht van artikel 21 Rv. Het hof rekent hem daarom een extra procespunt aan in de proceskosten.
Advies
Bent u eigenaar van een sloot, vijver of plas? Loop dan de oevers na. Beschoeiing of een steiger van de buren die over de kadastrale grens ligt, is geen kleinigheid. Na 20 jaar is de strook van de buren. Maak daarom op tijd schriftelijk bezwaar of leg het gebruik vast in een overeenkomst.
Ligt de oever bij u anders dan op de kadastrale kaart? Neem gerust contact met ons op.
Speelt de vraag of grond door verjaring van eigenaar is gewisseld? Lees meer over onze aanpak als advocaat verjaring van grond.