Moet een strook grond volledig zijn afgesloten voordat iemand deze in bezit neemt? De gemeente Overbetuwe betoogde dat. Dit is een misvatting. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelt op 9 december 2025 dat ontoegankelijkheid voor derden niet vereist is. De gemeente verliest de strook door verjaring. In dit artikel meer over deze uitspraak.
Bedrijfsterrein
In 1983 kocht de rechtsvoorganger van een vastgoedbedrijf in Elst een perceel met een bedrijfspand in aanbouw. Tussen dat perceel en de openbare weg ligt een strook van ongeveer 500 m2, die eigendom is van de gemeente. Het bedrijf richtte de strook in de jaren '80 in. Het legde parkeerstroken en bestrating aan, maakte een voortuin met beplanting en sierlantaarns en zette paaltjes met kettingen langs de weg en langs de buurpercelen. De strook vormde visueel één geheel met het bedrijfsterrein. Dat bleef zo tot de gemeente het gebied in 2012 en 2013 opnieuw inrichtte. De gemeente vorderde daarna dat het bedrijf de strook zou ontruimen.
Verweer gemeente
De gemeente voerde aan dat de inrichting, de bestrating en het onderhoud elk afzonderlijk geen bezit opleveren. Het hof verwerpt dat: de rechter beoordeelt alle gedragingen in samenhang. Daarnaast wees de gemeente op drie omstandigheden. De afscheiding was laag en had openingen, zodat iedereen de strook kon betreden. Op de hoek van de strook stond een lantaarnpaal van de gemeente. En op de grond rustte de bestemming 'verkeer', zodat de rechter terughoudend moest zijn.
Functie van de grond
Het hof volgt de gemeente niet. Voor inbezitneming van grond is niet vereist dat de bezitter deze ontoegankelijk maakt. Het gaat om een bedrijfsterrein. Werknemers en bezoekers moeten daar kunnen komen. De openingen in de afscheiding passen dus bij de functie. Aan één zijde ontbrak een paaltje, zodat vrachtwagens achteruit het terrein op konden rijden om te laden en te lossen. Het bedrijf had de afbakening daarmee geheel voor zichzelf en zijn bezoekers ingericht. Dat was van buitenaf zichtbaar.
Aan de linkerkant sloot de afbakening de strook juist wel af. Voetgangers konden vanaf de stoep bij de brievenbussen niet verder lopen in de richting van het bedrijf. Ook dat wijst er volgens het hof op dat het bedrijf zich als eigenaar gedroeg.
De lantaarnpaal verandert dat niet. Volgens het hof gaat het om een zeer bescheiden gebruik door de gemeente, dat niet opweegt tegen alle andere omstandigheden.
Publieke bestemming
Maar hoe zit het met de bestemming 'verkeer'? De Hoge Raad oordeelde in zijn arrest van 8 november 2024 dat de rechter bij bezit rekening houdt met de aard en de bestemming van de grond. Een aparte, strengere maatstaf voor publieke grond bestaat niet.
Het hof past dat toe. Het bedrijf had de strook zo ingericht dat niemand deze nog als verkeersruimte kon gebruiken. Juist daarom had de gemeente kunnen begrijpen dat het bedrijf zich als eigenaar gedroeg. De publieke bestemming helpt de gemeente in dit geval dus niet.
Verjaring
Of het bedrijf te goeder trouw was, laat het hof in het midden. Dat hoeft ook niet vast te staan. Wie grond 20 jaar als bezitter onder zich heeft, wordt eigenaar, ook als hij wist dat de grond van een ander was. De vordering van de eigenaar om het bezit te beëindigen is dan verjaard. Dat heet bevrijdende verjaring.
Het bezit begon in de jaren '80. De termijn van 20 jaar was dus ruim verstreken toen de gemeente in 2012 en 2013 de strook opnieuw inrichtte en een deel van de inrichting van het bedrijf weghaalde. Die herinrichting kwam te laat. De gemeente was op dat moment al geen eigenaar meer.
Bewijs
Het bedrijf kon de inrichting aantonen met foto's uit 2008 en 2010 en met andere stukken. De gemeente bestreed die feiten in hoger beroep niet. Pas op de zitting opperde zij dat het totaalbeeld mogelijk na 1992 was ontstaan. Dat was te laat. In hoger beroep moet een partij haar bezwaren in haar eerste processtuk aanvoeren.
Conclusie
Het hof bekrachtigt het vonnis van de rechtbank. Het bedrijf heeft de strook meer dan 20 jaar openbaar en ondubbelzinnig in bezit gehad en is door bevrijdende verjaring eigenaar geworden. Een hoog hek was daarvoor niet nodig. Het gaat om het totaalbeeld en om de functie van de grond. Voor gemeenten is dit een helder signaal: een publieke bestemming beschermt niet tegen verjaring als de inrichting van de grond die bestemming feitelijk onmogelijk maakt.
In de praktijk zien we dat gemeenten hun grond vaak pas controleren bij een herinrichting. Dan kan het al te laat zijn. Ondernemers doen er goed aan oude foto's, tekeningen en facturen van de aanleg te bewaren. Daarmee toont u later aan sinds wanneer u de grond gebruikt.
Gebruikt u als ondernemer al lange tijd een strook gemeentegrond bij uw bedrijf? Of wilt u als gemeente weten waar u risico loopt? Neem gerust contact met ons op.
Gaat het om de vraag of er sprake is van bezit? Lees meer over onze aanpak als advocaat bezit en houderschap.