Leveringsakte bewijst houderschap: geen verjaring van gemeentegrond

Geschreven door Thijs Liebregts
28 mei 2026 · 4 minuten leestijd

Een stuk gemeentegrond als tuin gebruiken, onderhouden en er een hek op zetten. Dat lijkt op bezit. Dit is een misvatting als in de leveringsakte staat dat de grond van de gemeente blijft. De Hoge Raad liet op 22 mei 2026 een arrest in stand waarin het hof dat oordeelde. In dit artikel meer over deze zaak.

Ambtswoning

De gemeente Wierden was eigenaar van drie percelen naast elkaar. Op het middelste perceel stond de ambtswoning van de burgemeester. De burgemeester gebruikte de percelen ernaast als tuin. In 1999 verkocht de gemeente alleen het middelste perceel aan een echtpaar. In de leveringsakte staat dat "de boomgaard naast de garage" eigendom blijft van de gemeente en dat de kopers deze kunnen huren.

In 2007 verkocht het echtpaar de woning. In die leveringsakte staat dat de verkoper een aantal vierkante meters grond "om niet in gebruik" heeft van de gemeente. De nieuwe eigenaren gebruikten de boomgaard als tuin, net als hun voorgangers. In 2021 vroegen zij de gemeente of zij de grond mochten kopen. Kort daarna beriepen zij zich op verjaring.

Houderschap

Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden wees dat beroep af. Het echtpaar gebruikte de boomgaard met toestemming van de gemeente. Dat volgt uit de akte van 1999. Het echtpaar hield de grond dus voor de gemeente en niet voor zichzelf. Dat is houderschap, geen bezit.

Een houder blijft houder. Hij kan zichzelf niet tot bezitter maken door zich anders te gaan gedragen. De wet staat dat alleen in uitzonderlijke gevallen toe (artikel 3:111 BW). De nieuwe eigenaren konden daarom op zijn vroegst in 2007 bezitter zijn geworden. De termijn van 20 jaar was dan nog niet verstreken toen zij in 2022 gingen procederen. Daar kwam bij dat zij zelf hadden gevraagd de grond te mogen kopen. Wie dat vraagt, beschouwt zich niet als eigenaar.

Eén tuin

Van buitenaf leek het al die jaren één tuin. De gemeente erkende dat zelf in een ambtelijke nota. De percelen waren omsloten door hoge beplanting en de inrichting was sinds de tijd van de burgemeester niet veranderd. In 2018 plaatsten de eigenaren op een klein deel van de boomgaard een hekwerk.

Het hof vond dat onvoldoende. Wie geen onderzoek deed, kreeg de indruk dat de boomgaard bij de woning hoorde. Voor bezit in juridische zin is dat hier te weinig. De gemeente wist immers waarom de bewoners de grond gebruikten: zij had dat zelf toegestaan.

Akte

In cassatie voerden de eigenaren aan dat bezit afhangt van uiterlijke feiten. Een verklaring in een akte tussen twee partijen zou dan niet beslissend mogen zijn. Advocaat-generaal Bartels deelt dat standpunt niet in zijn conclusie van 13 maart 2026. De rechter beoordeelt gedragingen als het plaatsen van een hek en het plegen van onderhoud in samenhang met de andere feiten. Een afspraak over het gebruik telt daarbij juist mee, ook als derden die afspraak niet kennen. Een hek leidt niet tot bezit als de eigenaar het gebruik heeft toegestaan.

De eigenaren klaagden ook over de bewijslast. Volgens hen had de gemeente het houderschap moeten bewijzen. De advocaat-generaal ziet het probleem niet. De gemeente had zich op de leveringsakte beroepen en de echtheid van die akte stond vast. Daarmee had zij het bewijs geleverd.

De Hoge Raad verwerpt het cassatieberoep zonder verdere motivering. Het arrest van het hof blijft daarmee in stand.

Advies

Eén zin in een akte kan een beroep op verjaring tientallen jaren later blokkeren. Voor gemeenten is dat een reden om bij elke verkoop vast te leggen welke grond niet meegaat en op welke voet de koper die mag gebruiken. Voor kopers geldt het omgekeerde. Lees de leveringsakte van uw voorganger. Staat daarin dat hij grond huurt of om niet gebruikt, dan loopt er voor die grond geen verjaringstermijn.

Benieuwd wat de aktes over uw perceel zeggen? Neem gerust contact met ons op.

LiebregtsLeistra

Waar kunnen we u mee helpen?

Contact