Wie 17 jaar in andermans woning woont, wordt daardoor nog geen eigenaar. Dat is het voorlopig oordeel van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden in een kort geding op 29 juli 2025. De bewoner was niet te goeder trouw en hij was ook geen bezitter. Waarom niet, leest u hierna.
Kraak in 2008
De woning, een boerderij, stond leeg sinds de laatste bewoner in 2002 overleed. De nalatenschap was pas in 2017 afgewikkeld. Op 25 september 2008 trok een man met enkele anderen in de woning. Hij schreef zich in bij de gemeente Stichtse Vecht, betaalde gas, water en licht en bepaalde wie er binnen mocht komen. Toen de eigenaar in 2022 ontruiming vorderde, beriep de bewoner zich op verjaring.
Goede trouw
De bewoner beriep zich op de termijn van 10 jaar uit artikel 3:99 BW. Die termijn geldt alleen voor de bezitter te goeder trouw. Het hof volgt de bewoner niet. In het Kadaster stonden alleen de overleden broers als eigenaar vermeld. De bewoner had moeten begrijpen dat er dan erfgenamen waren, of dat de woning anders aan de Staat toekwam. Hij mocht er dus niet van uitgaan dat de woning van niemand was.
Dat er erfgenamen waren, kon de bewoner ook weten. In een krantenartikel uit 2008 over de kraak stond dat de erven het onderling niet eens konden worden. De bewoner vertelde het hof bovendien dat er in die tijd veel mensen aan de deur kwamen die zeiden dat de woning van hen was.
Bezit
Ten overvloede oordeelt het hof dat de bewoner ook geen bezitter was. Bezitter is degene die een zaak voor zichzelf houdt. De eigenaar moet uit het gedrag van de ander niet anders kunnen afleiden dan dat die ander pretendeert eigenaar te zijn. Langdurige bewoning is daarvoor onvoldoende. Iemand kan immers ook zonder eigendomspretentie in een woning wonen, bijvoorbeeld als kraker.
De bewoner betwistte dat hij had gekraakt. Hij was er naar eigen zeggen "gaan wonen" omdat de woning leeg stond en hij dringend woonruimte nodig had. Het hof ziet dat verschil niet. Wie zonder toestemming van de eigenaar een leegstaande woning in gebruik neemt, kraakt. Een kraker wil de woning gebruiken, niet eigenaar worden.
Brief aan de officier van justitie
Illustratief is een brief uit september 2008. Daarin meldde de bewoner aan de officier van justitie dat hij de woning in gebruik had genomen, omdat de eigenaar deze al een tijd niet gebruikte. Hij schreef erbij dat de bewoning niet ten koste ging van de belangen van de eigenaar. Wie zo schrijft, erkent dat een ander de eigenaar is.
Inschrijving en vaste lasten
Maar hoe zit het met de inschrijving en de betaalde rekeningen? Ook die helpen de bewoner niet. Een inschrijving in de Basisregistratie Personen zegt niets over de vraag wie eigenaar is. Hetzelfde geldt voor de rekening van gas, water en licht. En dat de bewoner bepaalde wie binnenkwam, is een logisch gevolg van het gebruik van de woning. Het hof kan uit deze omstandigheden niet afleiden dat de bewoner handelde als eigenaar en niet als gebruiker.
Nalatenschap
De bewoner deed nog een beroep op een andere bepaling. De vordering waarmee een erfgenaam een nalatenschap opeist, verjaart 20 jaar na het overlijden (artikel 3:100 BW). De laatste bewoner overleed in 2002. Volgens de kraker kon de erfgenaam de woning daarom na 2022 niet meer opeisen.
Het hof verwerpt dat. Op deze bepaling kan alleen een beroep doen wie de nalatenschap in bezit heeft genomen. Dat is degene die zich als erfgenaam is gaan gedragen zonder het te zijn. De bewoner had geen enkele band met de overledene. Hij vertelde de buitenwereld bovendien zelf dat hij de woning uit woningnood had betrokken.
Rechtsverwerking
Had de eigenaar zijn recht dan verspeeld door te lang te wachten? De nalatenschap was in 2017 afgewikkeld en pas in 2022 vorderde de eigenaar ontruiming. Volgens de bewoner was dat welbewust stilzitten. Ook dat verweer faalt. Stilzitten alleen is onvoldoende voor rechtsverwerking. Daarvoor zijn bijkomende omstandigheden nodig en die had de bewoner niet aangevoerd. De eigenaar legde uit dat hij pas in 2020 de financiële ruimte had om plannen voor de woning te maken.
Belangenafweging
Ten slotte woog het hof de belangen af. De bewoner heeft een huisrecht (artikel 8 EVRM). Daartegenover staat het eigendomsrecht. De eigenaar wil na zijn pensioen zelf in de woning gaan wonen. Hij heeft een omgevingsvergunning, een herstelplan en een offerte voor de fundering. De bewoner woont inmiddels alleen in de woning en zei op de zitting dat hij andere mogelijkheden heeft. Het eigendomsrecht weegt dan zwaarder.
Advies
Gebruik is geen bezit. Wie een woning of een stuk grond lange tijd gebruikt, wordt alleen eigenaar als hij zich ook naar buiten toe als eigenaar gedraagt. Het hof liet de ontruiming in stand. Het gaat wel om een voorlopig oordeel: de bewoner is een bodemprocedure gestart. Voor eigenaren is de uitspraak geen reden om stil te zitten. Maak schriftelijk bezwaar zodra u merkt dat iemand uw grond of pand gebruikt. Bewaar ook de brieven waarin de gebruiker uw eigendom erkent.
Gebruikt iemand uw grond of pand zonder toestemming? Neem gerust contact met ons op.
Gaat het om de vraag of er sprake is van bezit? Lees meer over onze aanpak als advocaat bezit en houderschap.