Recht van overpad door verjaring? Alleen in bijzondere gevallen

Geschreven door Thijs Liebregts
1 oktober 2026 · 4 minuten leestijd

Een erfdienstbaarheid, zoals een recht van overpad, kan door verjaring ontstaan. In de praktijk gebeurt dat zelden. Wie jarenlang over het pad van de buren loopt, heeft daarmee nog geen recht om dat te blijven doen. Twee recente zaken laten zien waar de grens ligt.

Pad naar de tuin

Een vrouw woont sinds 1978 in haar woning. De tuin aan de achterzijde heeft geen eigen toegang vanuit het huis. Zij bereikte de tuin en de garage via de openbare weg die daar langs haar perceel liep. In 2001 ruilde de gemeente dat stuk weg met de eigenaar van het buurperceel. Sindsdien liep en reed de vrouw over de grond van de buren. In 2024 kwamen er nieuwe buren. Zij plaatsten een schutting.

Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelt op 11 augustus 2026 dat de vrouw geen erfdienstbaarheid heeft verkregen. Tot 2001 was het pad openbare weg. Wie daarover loopt of rijdt, gebruikt de weg zoals iedereen. Na 2001 is komen en gaan alleen ook onvoldoende. De vorige buren verklaarden dat de vrouw het pad gebruikte "in onderling overleg". Dat wijst op een afspraak of op gedogen, niet op het bezit van een recht. De nieuwe buren zijn aan die afspraak niet gebonden.

Koopakte

De vrouw wees nog op de koopakte van de nieuwe buren. Daarin staat dat de koper bekend is met een recht van overpad ten gunste van haar perceel. In de vragenlijst bij de verkoop stond dat er "mogelijk" een recht van overpad was dat "niet notarieel" was vastgelegd. Volgens de nieuwe buren namen de verkopers die bepaling op om zich in te dekken. Het hof ziet er geen erkenning in. Het woord "mogelijk" is daarvoor te weinig.

Oud recht

Er speelde nog iets. Vóór 1 januari 1992 kon een recht van overpad niet door verjaring ontstaan. De termijn kan dus op zijn vroegst op die datum zijn gaan lopen. Wie zich beroept op gebruik uit de jaren '70 of '80, komt daarmee niet verder.

Bezit

Waarom is de lat zo hoog? Advocaat-generaal Valk legt dat uit in zijn conclusie van 19 juni 2026. Het gebruik van een overpad is niet exclusief en duurt steeds maar kort. De eigenaar gebruikt het pad zelf ook. Vaak merkt hij het gebruik door de buurman niet eens op. Uit zulk gebruik hoeft hij niet af te leiden dat de buurman een recht claimt.

Parkeerplaatsen

Verjaring is daarom alleen mogelijk als er meer is dan komen en gaan. De zaak waarin de advocaat-generaal concludeerde, is daarvan een voorbeeld. Twee bedrijfspercelen waren tot 1997 van één eigenaar. Na de splitsing kon de gebruiker van het ene perceel zijn parkeerplaatsen alleen goed bereiken door over het andere perceel te rijden. Jaren later plaatste de buurman een hek. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde dat door verjaring een erfdienstbaarheid van weg was ontstaan.

De advocaat-generaal vindt dat juist. Waren twee erven eerst in één hand en is de inrichting vanaf de splitsing duurzaam afgestemd op het gebruik van het ene erf door het andere? Dan is het bezit van de erfdienstbaarheid er vanaf het begin. De eigenaar van het dienende erf moet dan binnen 20 jaar bezwaar maken. De Hoge Raad heeft het cassatieberoep op 25 september 2026 zonder motivering verworpen. Het arrest van het hof blijft in stand.

Schutting

Mag de schutting dan blijven staan? Ja. De nieuwe buren hadden aangeboden dat de vrouw te voet over hun perceel naar haar tuin mocht blijven lopen. Zij hadden daarvoor een deur in de schutting gemaakt. De vrouw sloeg dat af, omdat zij ook met de auto wilde kunnen komen. Het hof vindt het daarom niet onaanvaardbaar dat de buren haar de toegang nu ontzeggen. De vrouw moet zelf een oplossing zoeken. Wel moeten de buren haar toelaten als zij hun grond nodig heeft voor werkzaamheden aan haar eigen perceel (artikel 5:56 BW).

Advies

Gebruikt u het pad van de buren in goed overleg? Dan loopt er geen verjaringstermijn. Een nieuwe buurman kan het gebruik beëindigen. Leg een recht van overpad daarom vast bij de notaris. Dat geldt ook bij de splitsing van een perceel. Is het ene deel voor zijn toegang of parkeerruimte aangewezen op het andere, regel dat dan in de akte.

Wilt u weten of uw recht van overpad standhoudt? Neem gerust contact met ons op.

LiebregtsLeistra

Waar kunnen we u mee helpen?

Contact